Op pad met Hans Zweekhorst van de Vogelwacht Delft 

In Buytenhout kun je veel vogels vinden: grutto’s, kieviten, tureluurs, scholeksters, lepelaars, diverse eendensoorten en natuurlijk de oeverzwaluwen die dankbaar gebruikmaken van de oeverzwaluwwand aan het einde van de Korftlaan. In het boomrijke deel rondom de Grote Plas en de Dobbeplas vind je buizerds, vinken, merels, spechten, duiven. We gingen op pad met Hans Zweekhorst van de Vogelwacht Delft, want zo vanzelfsprekend zijn bepaalde vogelsoorten niet. Bekijk onze mini film en lees hieronder meer over twee bijzondere vogels die in Buytenhout voorkomen: de grutto en de ijsvogel.

De grutto

In 2015 werd de grutto uitgeroepen tot nationale vogel van Nederland, maar deze trekvogel heeft een veel groter leefgebied dan ons land alleen. Hans: ‘In februari komt de grutto het land binnen via de grote waterplassen van Zeeland. In maart zie je ze overal in ons land. Soms staan ze met 150 tegelijk in het water.’ Dat het belang van de mens soms schuurt met dat van dieren, stipt Hans aan als hij vertelt over de leefplekken van de grutto:

‘In Afrika, en dan met name Senegal, voeden de grutto’s zich voornamelijk met rijst van de plantages daar en in Portugal, waar de grutto’s een lange tussenstop maken in een natuurreservaat, ligt pal naast dat reservaat een vliegveld dat wil uitbreiden ten koste van het gebied.’ Nederland staat het belang van de reguliere landbouw haaks op het belang van de grutto. Hans: ‘De grutto heeft een hoge grondwaterstand nodig, om met zijn lange, gevoelige snavel in de natte zachte bodem naar wormpjes en andere beestjes te zoeken. De reguliere, intensieve landbouw wil juist een laag waterpeil, om de grond met tractoren te kunnen bewerken zonder dat deze wegzakken. Jan Duijndam heeft hier in Biesland ervoor gekozen om biologisch-dynamisch te werken, met een hoge grondwaterstand en een grasland dat rijk is aan kruiden en bloemen. Dat laatste is belangrijk voor de jonge grutto’s, vertelt Hans: ‘Zij eten de insecten die op de weidebloemen afkomen, omdat hun snavels nog te klein zijn om diep naar wormen te zoeken.’

In Buytenhout kan je de grutto zien foerageren (eten) en baltsen (elkaar het hof maken). Hans: ‘In broedgebieden in de buurt en ook verder weg, in Friesland, maken ze met hun borst een kuiltje in de weidegrond waar ze vier eieren in leggen. Soms leggen ze een tweede nest, maar dat is vaak het resultaat van het verstoren van het eerste nest. Als de jongen groot genoeg zijn – en dat is vrij snel – verzamelen alle grutto’s zich om naar Afrika te vliegen.’

Met de gewone grutto trekken ook andere gruttosoorten mee: de rosse grutto, die wat roder van kleur is dan de gewone grutto, en de IJslandse grutto, die verder doortrekt naar het hoge noorden.

De ijsvogel

Vaak zie je alleen een kobaltblauwe streep en weg is ie: de ijsvogel. ‘Zijn kleuren doen exotisch aan’, vertelt Hans, ‘en toch leeft hij hier in Nederland.’ De ijsvogel graaft een nestgang, soms wel een meter diep, met aan het eind een holletje, waar vier tot vijf jongen worden grootgebracht. Vaak maakt de ijsvogel twee nesten achter elkaar en in een enkel geval zelfs drie keer. De naam ‘ijsvogel’ doet vermoeden dat hij iets met ijs te maken heeft, maar Hans legt uit dat deze vogel juist een groot probleem heeft als er ijs ligt.

Hans: ‘De ijsvogel leeft van vis, veel vis, en als hij niet kan vissen gaat hij dood. Vanaf een tak of vanaf de kant duikt hij pijlsnel het water in om vis te vangen. In 80% van de gevallen heeft hij beet, wat een hoog succespercentage is in het dierenrijk. Vis is vrij snel verteerbaar en dus moet de ijsvogel er veel van eten. Zijn spijsvertering is sterk genoeg om ook de graten te verteren. Met de week vorst van afgelopen februari zijn er veel ijsvogels doodgegaan doordat ze niet konden vissen. Van de kou zelf hebben ze geen last.

De paar ijsvogels die via een wak konden overleven kunnen samen zorgen voor 10 tot 15 jonge ijsvogels. Dus de populatie is vrij snel weer hersteld en na twee tot drie jaar weer op het oude peil.’ De ijsvogel graaft een nestholletje in een steile wand. In het westen van het land zijn er niet veel van die wanden, maar als mensen zo’n wand aanleggen, maken de vogels er dankbaar gebruik van. Het hoeft niet ingewikkeld te zijn, aldus Hans: ‘Je legt wat lemige grond op een hoop aan de waterkant, steekt dat recht af en als het een halve meter tot één meter hoog is, vindt een ijsvogel dat al gauw geschikt voor het nest.’ Een tak erbij als visplek en de kans is groot dat je de ijsvogel kunt zien zitten. Met een beetje geluk nog voor hij het water induikt en als kobaltblauwe streep verdwijnt!

Ben je ook zo enthousiast geworden? Hans gaat graag met jou op pad in Buytenhout om je nog meer te vertellen over de vogels die er leven. Stuur Hans een mailtje: zweekhorst68@caiway.nl of lees hier meer over de activiteiten van de Vogelwacht Delft e.o.


Over het BuytenVitaal-pakket

Evelien Olyslagers: “Het BuytenVitaal-pakket is samengesteld door 21 lokale organisaties en ondernemers met een BuytenVitaal aanbod. We wilden iets organiseren voor mensen uit de buurt. Het moest niet alleen coronaproof worden, maar ook bijdragen aan je eigen vitaliteit. De vraag was: ‘Hoe kunnen we iets organiseren, waardoor je fysiek en mentaal kunt opladen?’ En dat is het BuytenVitaal-pakket!”

Wil je meer weten over ons initiatief? Lees hier meer

Het BuytenVitaal-pakket is samengesteld door onderstaande organisaties en ondernemers

en ontwikkeld in samenwerking met: